image

PeyamaKurd - Türkiye’nin ‘Zeytin Dalı Harekâtı’ adıyla başlattığı Efrin operasyonu ardından Kürtlere ait tarihi yerlerin tahrip edildiği ve 20 binin üzerinde tarihi eserin kaçırıldığı bildiriliyor.

20 Ocak 2018 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ile  Özgür Suriye Ordusu’na (ÖSO) bağlı gruplar Rojava’nın Efrin kentine ortak bir operasyon düzenlemiş YPG’nin bölgede çekilmesi ile birlikte 18 Mart’ta operasyon son bulmuştu. ÖSO’nun kontrolüne geçen kentte yüz binlerce kişi göç etmiş, Kürtlere ait ev, işyerleri, mal ve mülkleri talan edilmişti.

Efrin İnsan Hakları Örgütü’nün yayımladığı raporda Efrin’de yağmalama, adam kaçırma, fidye ve cinayetlerin yanı sıra tarihi, kutsal yerlerin tahrip edildiği ve paha biçilmez tarihi eserlerin yurtdışına kaçırıldığını gözler önüne seriyor.  

Raporda yer alan bilgilere göre, ÖSO’ ya bağlı gruplar Efrin’de 42 tarihi yer, arkeolojik höyük ve kutsal mekanda hazine aradı, tahrip veya talan edildi. Bu yerlerde alınan 20 bin tarihi parça çalınarak yurtdışına çıkarılarak satıldı.

Efrin İnsan Hakları Örgütü’nün rapor ile birlikte yayımladığı resimlerde, Eyn Dara ve Cindirês höyüğü, Hurriler döneminden kalma tarihi kalede çok sayıda tarihi eserin tahrip edilerek yağmalamanın boyutunun ne kadar büyük olduğunu gözler önüne seriyor.  

Tarihi M.Ö 2 binli  yılara dayanan Rojava’nın Efrin kentinde, Genç Hittit döneminden kalma UNESCO'nun 'Geçici Tarihi Miraslar Listesi'nde yer alan Ayn Dara Tapınağı, M.Ö. 9. yy ya da 8. yüzyıldan kalma, Luvi dilinde yazıtlar, Duderî Kilisesi, Marmoran Kilisesi gibi tarihi yerlerin yanı sıra 25 açılmayı bekleyen tarihi höyük bulunmuştur.

Öte yandan AFP'nin muhabiri Delil Süleyman bölgeden geçtiği bir haberde,   Ayn Dara Tapınağı'nda 3 bin yıldır aynı yerde duran aslan heykellerinin,  Türk savaş uçaklarının Zeytin Dalı Harekâtı kapsamında düzenlediği hava operasyonlarında  Demir Çağı'nın en önemli miraslarından biri olan bu heykellerden de geriye yalnızca aslanların pençelerinin kaldığını yazmıştı. 

Efrin kentinde tarihi yerlere yönelik gerçekleşen yağmalama ve savaştan ötürü gerçekleşen tahribata ilişkin açıklama yapan Suriye Tarihi Eserler ve Müzeler Müdürlüğü Ayn Dara'daki yıkımdan Türkiye'yi sorumlu tutarak, kınamış dünyadaki akademisyen, uluslararası kuruluş ve halkların tarihine önem veren örgütlerin bu konuda sesiz kalmaması ve bu yağmayı durdurmak için harekete geçilmesi çağrısı yapmıştı.

Efrin İnsan Hakları’nın yayımladığı rapora göre tahrip edilen ve UNESCO listesinde yer alan, yağmalanan tarihi ve dini yerler şu şekilde:

1- Ayn Dara Tapınığı

2- Şera ilçesindeki Hurri Kalesi  

3- Qestel Cindo’daki Ezdilere ait kutsal  Şêx Hemîd  Türbesi

4- Şera ilçesindeki Ezdilere ait Baflûnê  Türbesi.

5- Şera ilçesindeki Qere Curên Türbesi.  

6- Şera ilçesindeki  Şînka Türbesi.

7- Şera ilçesindeki Nurîr Dersimî ve eşinin yer aldığı Şêx Henan Türbesi.

8- Efrin’in Xelnêrê  köyündeki a Saraqizê  Türbesi.

9- Cindirês ilçesi Kanî Gewrkê köyündeki Şêx Ebdulrehman Türbesi.

10-  Îska köyünün mezarlığı  

11- Şera ilçesindeki Hurriler döneminde kalma antik tiyatro

12- Şera /Dêr Siwanê höyüğü

13- Şera / Girê Ereb Şêxo  höyüğü

14- Şera / Kefer Romê  höyüğü

15- Parsexatûnê Dağı.

16- Omera – Berava  köyündeki höyükler

17- Qîbarê köyü  

18- Stêr köyü höyüğü

19- Cindirês / Hemamê  köyünde bir tarihi taş

20- Reco / Elbîskê köyü

21- Cindirês / Kora  köyündeki tarihi kuyular

22- Reco’daki Meydan Ekbes höyüğü   

23- Cindirês’in Sîdankê  köyündeki tarihi yerler

24- Cindirês’in Kora köyündeki Elotê kuyusu

25- Reco – Gewinda köyündeki Şêxmûs Türbesi  

26- Reco Sêmalka höyüğü  

27- Cindirês / Çobana köyü Xeraba Elo harabeleri

28- Cindirês / Qurbê köyü harabeleri

29- Cindirês’deki tarihi höyük askeri ve helikopter pistine çevrildi  

30- Şiyê / Turmîşa  köyündeki Xeraba Reza harabeleri

31- - Ziravkê  höyüğü

32- Mabeta / Ereba köyü harabeleri

33- Efrin / Eyn Hecerê köyü höyüğü  

34- Mabeta / Girê Kitix höyüğü

35- Mabeta / Girê Durumiyê  höyüğü

36- Mabeta / Gemrûkê köyü höyüğü

37- Bilbilê / Yexmûr Dada Türbesi  

38- Bilbilê / Ebîdanê höyüğü

39- Şêrewa / Beradê höyüğü  

40- Şêrewa / Kîmarê  köyü harebeleri

41- Şêrewa / Birc Ebdalo köyü harebeleri  

42- Şêrewa /  tarihi Duderî mağarası

BasNews